Menu
Odpręż umysł

Jak podnieść poczucie własnej wartości?

25 czerwca 2020

Poczucie własnej wartości jest kluczowe do prawidłowego funkcjonowania człowieka w społeczeństwie. Niedowartościowanie i brak znajomości swoich mocnych stron mają wiele negatywnych następstw w sferze życia rodzinnego, towarzyskiego i zawodowego. Zaniżenie wartości człowieka może mieć różne przyczyny. Czasami może nastąpić w wyniku pewnych okoliczności, ale są też przypadki osób, które brak pewności i niską samoocenę wynoszą z domu rodzinnego, a ich początki odnajdziemy już we wczesnych fazach dzieciństwa.

Pytanie: jak budować poczucie własnej wartości wraca niczym bumerang w gabinetach terapeutów i na licznych forach internetowych. Ludzie szukają gotowych rozwiązań i sposobów, chcą zmienić nastawienie do samych siebie po to, by móc bardziej efektywnie funkcjonować w społeczeństwie i, co najważniejsze, cieszyć się własnym życiem. Bez ukształtowanej odpowiedniej samooceny stajemy się też mało asertywni, pozwalając innym podejmować za nas ważne decyzje.

Oceń sam siebie

Wbrew powszechnym przekonaniom niewiele osób potrafi obiektywnie ocenić samych siebie jako wartościowych ludzi. Od wczesnych lat jesteśmy poddawani najróżniejszym ocenom i krytyce ze strony najbliższych, wychowawców, a później pracodawców. Nic więc dziwnego, że na pewnym etapie życia nasza ocena samych siebie bazuje na systemie wartości, jaki otrzymaliśmy za młodu.

Niskie poczucie własnej wartości bywa, jak się okazuje, wypadkową negatywnych opinii lub bezlitosnej krytyki ze strony najbliższych nam osób. Kiedy zamiast zaufania i wsparcia otrzymujemy jedynie reprymendy albo oceny, tworzy się w nas wizerunek osoby niekompetentnej, być może źle ubranej, otyłej, słowem: zanika w nas wiara we własne możliwości.

Samoocena a poczucie własnej wartości

Aby wiedzieć, jak podnieść poczucie własnej wartości, warto poznać samo zagadnienie wartości w ujęciu psychologicznym. Badacze nie są tu zgodni co do nazwy i używają dwóch określeń, takich jak samoocena oraz poczucie własnej wartości, czyli stan, w którym mamy szansę poznać, a także osądzić samych siebie całościowo albo w wybranej części. To innymi słowy pewna postawa człowieka wobec własnego charakteru, wyglądu, talentów i funkcjonowania w świecie.

Samoocena może być pozytywna, negatywna albo neutralna. Często bywa ona po prostu sprowadzana do zbioru zalet i wad danej osoby. Problem jest jednak o wiele bardziej złożony i nie wolno go ograniczać wyłącznie do sfery wyglądu czy osiągnięć człowieka. Część psychologów jest zdania, że bez utrwalonego poczucia własnej wartości nie może być mowy o przetrwaniu. Badacze tacy jak Mc Kay i Fanning twierdzą wręcz, że jest to emocjonalny warunek konieczny do trwania człowieka w społeczności.

Podnoszenie samooceny krok po kroku

Nie da się nadrobić kilku lat niskiej samooceny w ciągu godzinnej rozmowy w gabinecie terapeuty. Jest to złożony, długi proces, podczas którego dokonuje się głęboka analiza potrzeb, lęków i historii emocjonalnej człowieka. Jednak nawet najlepszy specjalista ani farmaceutyki nie pomogą, jeśli trwasz w nieżyczliwym, destrukcyjnym otoczeniu. Może problem wcale nie leży po twojej stronie, a ty padasz ofiarą mobbingu i zazdrości?

Jeśli zewnętrzne przyczyny nie wchodzą w rachubę, zacznij pracę z samym sobą, by dowiedzieć się, jak wzmocnić poczucie własnej wartości. Zadaj sobie kilka podstawowych pytań: co sprawiło, że czujesz się ze sobą niekomfortowo, w jaki sposób twoje doświadczenia z dzieciństwa przekładają się na obecną samoocenę i przede wszystkim, co jesteś w stanie zrobić, by stać się silną, pewną siebie osobą. Nie bój się szukać pomocy u zaufanych terapeutów, w grupach wsparcia i wśród przyjaciół.

Znajdź swoje Ja

Zgodnie z teorią Zygmunta Freuda, ojca psychoanalizy, struktura osobowości ludzkiej dzieli się na trzy strefy. SUPEREGO, czyli podświadomość, Ego – czyli Ja właściwego oraz ID, czyli strefy pierwotnych popędów. Córka Freuda, Anna, badając różne mechanizmy obronne sfery Ego, zauważyła że na skutek różnych negatywnych doświadczeń człowiek może stać się osobowością obronną, wypierającą się siebie czy nawet zwróconą przeciwko sobie.

Gdy znajdujesz się na rozdrożu i wydaje ci się, że jesteś totalnie do niczego, zrób porządek w swoich dokumentach osobistych, obejrzyj własne zdjęcia na przestrzeni kilku lat, świadectwa ze szkoły lub dyplomy – swoje oraz swoich dzieci, jeśli je masz. Przypomnij sobie, za co bywasz chwalony, co sprawia ci radość, jakie masz pasje i potrzeby. Przeanalizuj spokojnie i rzeczowo, skąd wynika twoje niskie poczucie własnej wartości w związku. I nigdy nie skupiaj się na wadach lub słabościach – tych zawsze jest bez liku, jednak w procesie wzmacniania samooceny ich roztrząsanie naprawdę niewiele wniesie.

Po jasnej stronie życia

Nie da się być szczęśliwym z niskim poczuciem własnej wartości. Groźny i dramatyczny w skutkach jest też brak autorefleksji i zbyt wysoka samoocena, nieadekwatna do rzeczywistości. Z pomocą w odnalezieniu równowagi pomiędzy własnym wyobrażeniem a ideałem przyjdą ci przyjaciele. Tak, to właśnie osoby spoza kręgu rodzinnego, zaufane i znane od lat są w stanie podpowiedzieć ci, co, ich zdaniem, składa się na twój obraz i jakie pozytywne cechy posiadasz. Pamiętaj, że dobry przyjaciel nigdy nie szczędzi słów konstruktywnej krytyki po to, by wesprzeć cię w walce ze słabościami. Zaufaj więc bliskim, by zyskać nowy, nieznany dotąd punkt widzenia.

Jeśli nadal nie masz pojęcia, jak podnieść poczucie własnej wartości, zainspiruj się historiami znanych i lubianych ludzi, którzy dzięki pokonaniu własnych barier zyskali nowe, lepsze życie. Poznaj biografię niepełnosprawnych ruchowo Stephena Hawkinga lub Nicka Vujicic, okaleczonej w dzieciństwie top-modelki Waris Dirie, odtrącanej przez najbliższych Edith Piaf czy nieustającego w nowych koncepcjach Raya Kroca. Te biografie pozwolą ci zrozumieć, że budowanie wysokiej samooceny nie należy do łatwych, ale przynosi szacunek i akceptację, nie tylko osobistą, ale też społeczną. Stawiasz tu na szali własne życie oraz dobro swoich bliskich, bo zaniżając własną wartość szybko staniesz się bezwolną ofiarą, którą łatwo jest wykorzystać emocjonalnie i finansowo.

Poczucie własnej wartości – test

W internecie jest obecnie cała masa testów weryfikujących poziom twojej samooceny, jednak nie wszystkie są profesjonalne i opracowane przez specjalistów. Większość nowoczesnych testów opiera się na SES, czyli Skali Samooceny Morrisa Rosenberga. W świecie naukowym funkcjonuje ona już od lat 60-tych dwudziestego wieku. Taka skala pozwala orientacyjnie określić negatywny lub pozytywny poziom poczucia wartości. Test ma formę kwestionariusza z 10 pytaniami, na które można udzielić jednej z czterech możliwych odpowiedzi. Zaczynając od zgadzam się do zdecydowanie się nie zgadzam. Dzięki takiemu prostemu bilansowi lepiej poznasz samego siebie. Ankieta Rosenberga dotyka bardzo ważnych pytań o autoocenę, poczucie własnej dumy, szacunku, użyteczności oraz zadowolenia. Rozwiązanie testu zgodnie z wewnętrznymi przekonaniami ułatwi ci podjęcie kolejnych kroków do wzmocnienia poczucia własnej wartości.

Profesjonalny trening samooceny

Drobne ćwiczenia z zakresu samooceny powinny stać się twoim przyzwyczajeniem tak, by żadna uszczypliwa uwaga koleżanki z pracy lub komentarz przypadkowego przechodnia na ulicy nie wyprowadził cię z równowagi. Dbaj więc o swoje pasje, bądź pozytywnym człowiekiem i wspieraj innych, a przede wszystkim nigdy nie zapominaj o tym, co dobrego udało ci się zrobić dla siebie i świata. Poczucie własnej wartości to coś, czego nie wzmocnisz używkami ani lekami, ale konsekwentną, pełną refleksji pracą nad sobą.

Na świecie nie ma ludzi doskonałych, a każdy z nas boryka się z własnymi wewnętrznymi demonami. Każdego dnia pogłębiaj swoją wiedzę i zasięgaj informacji od innych, by ukształtować w sobie właściwe nawyki oraz wiedzieć, jak zbudować poczucie własnej wartości, a także – jak je odbudować. Masz prawo do błędów, słabości i porażek, ale w życiu nie chodzi przecież o to, by stale zwyciężać i na takim fundamencie budować własną wartość.

Przeczytaj również nasz tekst o tym jak znaleźć pasję i cieszyć się życiem.

Photo by Michelle Bonkosky on Unsplash

O autorze

Kulturoznawca, ukończyła studia magisterskie w 2011 roku na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Copywriter, marketingowiec i animator kultury.

Jeszcze nikt tego nie skomentował

    Napisz komentarz